در راستای توسعه فن آوریهای نوین، کاهش وابستگی به تجهیزات پرهزینه و پرمخاطره و حرکت بهسوی راهکارهای هوشمند، مديريت پژوهش شرکت ملی نفت ایران به درخواست شرکت مهندسی و توسعه نفت، با پارک علم و فن آوری، قراردادی یکساله برای طراحی و ساخت جریانسنج مجازی (VFM) مبتنی بر هوش مصنوعی منعقد کرده است. این طرح قرار است بهصورت پایلوت در تعدادی از چاههای نفت منطقه غرب کارون اجرا شود.
به گزارش روابط عمومی شرکت مهندسی و توسعه نفت، سعید ساویز، رئیس امور پژوهش و توسعه این شرکت و مشاور مدیرعامل در امور هوش مصنوعی، با اشاره به اهمیت این پروژه گفت: «اندازهگیری دقیق جریان تولید در چاههای نفت همواره یکی از چالشهای فنی و اقتصادی صنعت نفت بوده است. هدف از اجرای این قرارداد، حرکت بهسوی راهکارهای نرمافزارمحور، ایمن و دادهمحور است که بتواند با هزینه کمتر و انعطافپذیری بالاتر، اطلاعات قابل اتکایی در اختیار بهرهبرداران قرار دهد.»
عبور از فن آوریهای هستهای به راهکارهای دادهمحور
به گفته ساویز، در سالهای گذشته فن آوریMPFM بهعنوان راهکار مرجع اندازهگیری جریان چندفازی شناخته میشد، اما اتکای این فن آوری به منابع هستهای، ملاحظات ایمنی، الزامات سختگیرانه بهرهبرداری و هزینههای بالا، باعث شده است صنعت نفت جهان از این فن آوری قدیمی فاصله بگیرد.
وی افزود: «جریانسنج مجازی مبتنی بر هوش مصنوعی، صرفاً با استفاده از دادههای عملیاتی چاه، میتواند دبی و رفتار جریان را با دقت قابل قبول برآورد کند. این رویکرد، بیانگر یک تغییر پارادایم از سختافزارمحوری به هوشمندی مبتنی بر الگوریتم و تحلیل داده است.»
VFM؛ قابل استفاده در چاههای پمپدار و بدون پمپ
بر اساس مفاد این قرارداد، جریانسنج مجازی طراحیشده قابلیت استفاده در چاههای مجهز به پمپ و همچنین چاههای بدون پمپ را خواهد داشت. رئیس امور پژوهش و توسعه شرکت مهندسی و توسعه نفت در اینباره توضیح داد: «الگوریتمهای هوش مصنوعی این سامانه متناسب با نوع چاه آموزش داده میشوند. تفاوت در رفتار جریان، شرایط تولید و دادههای ورودی در مدلها لحاظ شده است تا دقت محاسبات در سناریوهای مختلف حفظ شود.»
به گفته وی، دادههایی نظیر فشار، دما، توان مصرفی پمپ و سایر پارامترهای در دسترس، ورودی اصلی مدلهای هوش مصنوعی را تشکیل میدهند و سامانه بهمرور زمان و با یادگیری از دادههای واقعی، عملکرد خود را بهبود خواهد داد.
چرا غرب کارون؟
انتخاب چاههای تحت مدیریت شرکت مهندسی و توسعه نفت در منطقه غرب کارون نیز هدفمند بوده است. ساویز در این خصوص گفت: «غرب کارون به دلیل تنوع شرایط تولید، نوع چاهها و اهمیت راهبردی میادین، محیطی واقعی و مناسب برای ارزیابی عملکرد این فن آوری محسوب میشود. در صورت دستیابی به نتایج مطلوب، امکان تعمیم و بهکارگیری این سامانه در سایر میادین نفتی کشور نیز فراهم خواهد شد.»
مسیر بومیسازی و افق پیشرو
به گفته رئیس امور پژوهش و توسعه شرکت متن، این پروژه با محوریت توان داخلی و مشارکت بازیگران فن آور اجرا میشود و میتواند زمینهساز تجاریسازی یک محصول دانشبنیان در صنعت نفت کشور باشد.
ساویز در پایان تأکید کرد: «هدف ما صرفاً اجرای پروژه ای پژوهشی نیست، بلکه بهدنبال توسعه راهکاری بومی و قابل اتکا هستیم که در آینده بتواند بخشی از نیازهای صنعت نفت کشور را پاسخ دهد. این قرارداد را میتوان گامی عملی در مسیر هوشمندسازی میادین نفتی و بهرهگیری هدفمند از هوش مصنوعی در تصمیمسازیهای فنی دانست؛ مسیری که آینده صنعت نفت بیتردید به آن وابسته است.»